https://calix.gr/istoria-sto-piato/to-nisi-opou-xechnane-na-pethanoun-ti-trone-stin-ikaria https://i.ytimg.com/vi/f1yPkIONCyc/maxresdefault.jpg Το νησί όπου ξεχνάνε να πεθάνουν: τι τρώνε στην Ικαρία; Το 1976 οι γιατροί είπαν στον Σταμάτη Μωραΐτη ότι του μένουν λίγοι μήνες ζωής. Γύρισε στην Ικαρία… και έζησε πάνω από 35 χρόνια ακόμα. Τι τρώνε, πώς ζουν και γιατί η Ικαρία είναι μία από τις 5 «Μπλε Ζώνες» του πλανήτη; https://www.youtube.com/embed/f1yPkIONCyc 111 2026-10-08T12:04:47-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/giati-oi-kritikoi-den-pethainan-apo-kardia-i-meleti-pou-allaxe-ti https://i.ytimg.com/vi/zWBqg8bdlYE/maxresdefault.jpg Γιατί οι Κρητικοί δεν πέθαιναν από καρδιά; Η μελέτη που άλλαξε τη διατροφή Δεκαετία του '50: στην Αμερική, άντρες στα 50 τους πεθαίνουν ξαφνικά από καρδιά. Ο Ancel Keys ξεκινά το 1958 τη Μελέτη των 7 Χωρών, με 12.763 άντρες σε 16 περιοχές. Δεκαπέντε χρόνια μετά, η Κρήτη έχει μόλις 38 θανάτους από καρδιά ανά 10.000 άντρες. Η Ανατολική Φινλανδία έχει 1.202. Τι έτρωγαν, τι κριτική δέχτηκε η μελέτη και τι λέει η επιστήμη σήμερα; https://www.youtube.com/embed/zWBqg8bdlYE 133 2026-10-09T05:04:14-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/pos-i-ellada-echase-ti-mesogeiaki-diatrofi https://i.ytimg.com/vi/QePBATD5VHQ/maxresdefault.jpg Πώς η Ελλάδα έχασε τη μεσογειακή διατροφή Κρήτη, 1960: οι πιο γερές καρδιές στον κόσμο. Σήμερα, η Ελλάδα έχει κάποια από τα πιο υπέρβαρα παιδιά της Ευρώπης. Το κρέας στο πιάτο μας σχεδόν τετραπλασιάστηκε, τα όσπρια έγιναν «φαγητό της γιαγιάς», και 37 στα 100 παιδιά 7–9 ετών είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα. Τι συνέβη, και πώς τη φέρνουμε πίσω; https://www.youtube.com/embed/QePBATD5VHQ 98 2026-10-10T05:03:12-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/o-limos-tou-41-otan-i-athina-emeine-choris-psomi https://i.ytimg.com/vi/PCm3dgGvtFs/maxresdefault.jpg Ο Λιμός του '41: όταν η Αθήνα έμεινε χωρίς ψωμί Αθήνα, χειμώνας του 1941. Η Ελλάδα είναι υπό Κατοχή, οι εισαγωγές σιταριού έχουν σταματήσει και η τιμή του ψωμιού ανεβαίνει σχεδόν 90 φορές. Τον Δεκέμβριο, στην Αθήνα πεθαίνουν περίπου 300 άνθρωποι την ημέρα. Η ιστορία του Μεγάλου Λιμού με τα νούμερα: οι θάνατοι στην Αθήνα και τον Πειραιά, το «Κουρτουλούς», τα σουηδικά πλοία και τα παιδιά που μεγάλωσαν πεινασμένα. Για να μην ξεχνάμε. https://www.youtube.com/embed/PCm3dgGvtFs 98 2026-10-11T05:04:47-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/to-peirama-tis-peinas-36-antres-1-570-thermides https://i.ytimg.com/vi/JOFVz5e-vTs/maxresdefault.jpg Το πείραμα της πείνας: 36 άντρες, 1.570 θερμίδες Μινεσότα, 1944. Η Ευρώπη πεινάει και κανείς δεν ξέρει πώς να ταΐσει ξανά εκατομμύρια ανθρώπους. Ο Ancel Keys επιλέγει 36 εθελοντές και τους κόβει τις θερμίδες στο μισό για έξι μήνες. Ο μεταβολισμός τους πέφτει περίπου 40%, σκέφτονται μόνο φαγητό, και όταν τελειώνει η πείνα πολλοί δεν μπορούν να σταματήσουν να τρώνε. Τι μας μαθαίνει σήμερα το πιο γνωστό πείραμα πείνας; https://www.youtube.com/embed/JOFVz5e-vTs 126 2026-10-12T05:03:37-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/o-kapodistrias-kai-i-patata-to-kolpo-me-tous-frourous https://i.ytimg.com/vi/VRAcbzWKe-k/maxresdefault.jpg Ο Καποδίστριας και η πατάτα: το κόλπο με τους φρουρούς Ελλάδα, 1828. Τα χωράφια είναι καμένα και ο κόσμος πεινάει. Ο Ιωάννης Καποδίστριας έχει μια λύση: μια ρίζα από την Αμερική που κανείς δεν θέλει, την πατάτα. Με διάταγμα, φρουρούς στο λιμάνι του Ναυπλίου και μια μυστική εντολή «να μη βλέπουν», η πατάτα έγινε το πιο αγαπημένο συνοδευτικό της Ελλάδας. Θρύλος ή ιστορία; Και γιατί σήμερα το πρόβλημα είναι το τηγάνι; https://www.youtube.com/embed/VRAcbzWKe-k 95 2026-10-13T05:07:15-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/skorvouto-ta-portokalia-pou-esosan-to-navtiko https://i.ytimg.com/vi/zpNOF8BG5_k/maxresdefault.jpg Σκορβούτο: τα πορτοκάλια που έσωσαν το Ναυτικό 1740. Ο ναύαρχος Anson σαλπάρει με έξι πλοία και σχεδόν 1.900 άντρες. Γυρίζει με ένα πλοίο και περίπου 200. Τους περισσότερους δεν τους σκότωσε ο εχθρός, αλλά το σκορβούτο. Το 1747 ο γιατρός James Lind κάνει μια από τις πρώτες ελεγχόμενες δοκιμές της ιατρικής, με 12 ναύτες και δύο πορτοκάλια και ένα λεμόνι την ημέρα. Γιατί το Ναυτικό περίμενε σχεδόν 50 χρόνια; https://www.youtube.com/embed/zpNOF8BG5_k 94 2026-10-16T05:06:00-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/to-skandalo-tis-zacharis-6-500-dolaria-sto-charvarnt https://i.ytimg.com/vi/SwmcQUpWdTA/maxresdefault.jpg Το σκάνδαλο της ζάχαρης: 6.500 δολάρια στο Χάρβαρντ 1965. Οι καρδιοπάθειες είναι ο νούμερο ένα δολοφόνος στην Αμερική. Ένοχος το λίπος ή η ζάχαρη; Το Ίδρυμα Έρευνας Ζάχαρης πληρώνει τρεις επιστήμονες του Χάρβαρντ 6.500 δολάρια για μια ανασκόπηση. Το 1967 η μελέτη δείχνει το λίπος, η ζάχαρη υποβαθμίζεται και η χρηματοδότηση δεν αναφέρεται πουθενά. Πώς αποκαλύφθηκε η ιστορία, και πόση ζάχαρη τη μέρα είναι σήμερα το όριο; https://www.youtube.com/embed/SwmcQUpWdTA 95 2026-10-16T11:05:13-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/pellagra-o-giatros-pou-ekane-enesi-me-aima-arroston https://i.ytimg.com/vi/wyiswuf88fw/maxresdefault.jpg Πελλάγρα: ο γιατρός που έκανε ένεση με αίμα αρρώστων Αμερικανικός Νότος, αρχές του 20ού αιώνα. Μια αρρώστια, η πελλάγρα, φέρνει περίπου 3 εκατομμύρια κρούσματα και 100.000 νεκρούς. Όλοι ψάχνουν ένα μικρόβιο. Ο γιατρός Joseph Goldberger προσέχει ότι αρρωσταίνουν οι τρόφιμοι, ποτέ οι φύλακες, και φτάνει να κάνει ένεση στον εαυτό του με αίμα αρρώστων για να το αποδείξει. Τι έφταιγε τελικά; https://www.youtube.com/embed/wyiswuf88fw 101 2026-10-17T05:05:38-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/crisco-to-lipos-pou-ftiachtike-gia-sapouni https://i.ytimg.com/vi/FDyzwE-CNVQ/maxresdefault.jpg Crisco: το λίπος που φτιάχτηκε για σαπούνι 1911. Η Procter & Gamble έχει τόνους βαμβακέλαιο που μέχρι τότε γινόταν σαπούνι. Με την υδρογόνωση, το λάδι γίνεται στερεό σαν βούτυρο, και γεννιέται το Crisco. Για 80 χρόνια τα υδρογονωμένα λίπη μπαίνουν παντού, ακόμα και ως «πιο υγιεινή» επιλογή. Μετά έρχονται τα trans λιπαρά, οι απαγορεύσεις και ένα απλό μάθημα: κοίτα την ετικέτα. https://www.youtube.com/embed/FDyzwE-CNVQ 92 2026-10-17T11:04:11-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/mperimperi-to-ryzi-pou-arrostaine-ena-navtiko https://i.ytimg.com/vi/oNxXrVR93S0/maxresdefault.jpg Μπεριμπέρι: το ρύζι που αρρώσταινε ένα ναυτικό 1882. Το ιαπωνικό πολεμικό πλοίο Ριουτζό γυρίζει από ένα ταξίδι σχεδόν ενός χρόνου: από 376 άντρες, οι 169 έχουν αρρωστήσει με μπεριμπέρι και οι 25 είναι νεκροί. Ο γιατρός Κανεχίρο Τακάκι προσέχει ότι οι ναύτες τρώνε σχεδόν μόνο λευκό, γυαλισμένο ρύζι και στέλνει ένα δεύτερο πλοίο στην ίδια διαδρομή με άλλο μενού. Είχε δίκιο για το πιάτο, αλλά λάθος για τον λόγο. https://www.youtube.com/embed/oNxXrVR93S0 116 2026-10-18T05:04:18-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/i-poreia-tou-alatiou-i-choufta-pou-klonise-mia-avtokratoria https://i.ytimg.com/vi/PTZb0h3z1MY/maxresdefault.jpg Η πορεία του αλατιού: η χούφτα που κλόνισε μια αυτοκρατορία 6 Απριλίου 1930. Σε μια παραλία της Ινδίας, ο Μαχάτμα Γκάντι μαζεύει μια χούφτα αλάτι και παραβιάζει τον νόμο της βρετανικής αυτοκρατορίας. Πίσω του, 24 μέρες πορείας και περίπου 385 χιλιόμετρα. Σήμερα το πρόβλημα με το αλάτι είναι ανάποδο: ο μέσος άνθρωπος τρώει σχεδόν 11 γραμμάρια την ημέρα, τα διπλάσια από ό,τι προτείνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. https://www.youtube.com/embed/PTZb0h3z1MY 113 2026-10-19T05:05:32-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/o-cheimonas-tis-peinas-otan-to-soma-thymatai https://i.ytimg.com/vi/0J7WtXJjkdw/maxresdefault.jpg Ο Χειμώνας της Πείνας: όταν το σώμα θυμάται Ολλανδία, χειμώνας 1944–45. Ο αποκλεισμός κόβει τα τρόφιμα προς τις μεγάλες πόλεις και η μερίδα πέφτει μέχρι τις 400 θερμίδες την ημέρα. Οι άνθρωποι τρώνε ζαχαρότευτλα και βολβούς τουλίπας. Δεκαετίες αργότερα, οι επιστήμονες βρήκαν ότι όσοι ήταν τότε στη μήτρα είχαν περισσότερη παχυσαρκία και διαβήτη. Η πείνα είχε αφήσει σημάδια στους «διακόπτες» των γονιδίων τους: η επιγενετική. https://www.youtube.com/embed/0J7WtXJjkdw 121 2026-10-20T05:07:00-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/o-metsnikof-kai-to-giaourti-to-elixirio-tis-neotitas https://i.ytimg.com/vi/Rdrq3o-vXpc/maxresdefault.jpg Ο Μέτσνικοφ και το γιαούρτι: το ελιξίριο της νεότητας; Παρίσι, 1907. Ο Ίλια Μέτσνικοφ, νομπελίστας του Ινστιτούτου Παστέρ, δηλώνει ότι το μυστικό της μακροζωίας βρίσκεται σε ένα μπολ γιαούρτι, με «καλά» βακτήρια από τη Βουλγαρία. Το γιαούρτι άρχισε να πουλιέται σαν θεραπεία, ακόμα και σε φαρμακεία. Είχε δίκιο; Εν μέρει: άνοιξε τον δρόμο για το μικροβίωμα, αλλά ελιξίριο νεότητας δεν βρέθηκε ποτέ. https://www.youtube.com/embed/Rdrq3o-vXpc 113 2026-10-21T05:07:20-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/o-ippokratis-den-to-eipe-pote-i-trofi-sou-farmako-sou https://i.ytimg.com/vi/SC2UgMHQDKM/maxresdefault.jpg Ο Ιπποκράτης δεν το είπε ποτέ: «η τροφή σου φάρμακό σου» «Ας είναι η τροφή σου φάρμακό σου, και το φάρμακό σου η τροφή σου.» Το έχεις δει σε συμπληρώματα, μενού και αφίσες με την υπογραφή του Ιπποκράτη. Μόνο που στην Ιπποκρατική Συλλογή η φράση δεν υπάρχει πουθενά. Τι έλεγε ο πραγματικός Ιπποκράτης; Στο «Περί διαίτης», δίαιτα σημαίνει τρόπος ζωής, και η ιδέα είναι η ισορροπία ανάμεσα στο φαγητό και την κίνηση. https://www.youtube.com/embed/SC2UgMHQDKM 110 2026-10-22T05:07:00-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/i-thermida-o-antras-sto-chalkino-kouti https://i.ytimg.com/vi/NnSNGYMzmss/maxresdefault.jpg Η θερμίδα: ο άντρας στο χάλκινο κουτί Δεκαετία του 1890. Σε ένα υπόγειο του Κονέκτικατ, άνθρωποι κλείνονται για μέρες σε ένα χάλκινο κουτί, και ο χημικός Γουίλμπερ Άτγουοτερ μετράει κάθε μπουκιά, κάθε ανάσα, κάθε θερμότητα του σώματος. Από εκεί βγήκαν οι αριθμοί που βλέπεις σε κάθε ετικέτα: πρωτεΐνη 4, υδατάνθρακες 4, λίπος 9 θερμίδες ανά γραμμάριο. Και ένας ακόμα, για το αλκοόλ, που τον έβαλε σε μπελάδες. https://www.youtube.com/embed/NnSNGYMzmss 116 2026-10-23T05:06:23-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/o-frapes-poios-ton-efiyre-st-alitheia https://i.ytimg.com/vi/tHpBsI_6dGc/maxresdefault.jpg Ο φραπές: ποιος τον εφηύρε στ' αλήθεια; Θεσσαλονίκη, Διεθνής Έκθεση 1957: ένας υπάλληλος χτυπάει στιγμιαίο καφέ με κρύο νερό σε ένα σέικερ, και γεννιέται ο φραπές. Είναι μια από τις πιο αγαπημένες ιστορίες της Ελλάδας. Τα αρχεία όμως λένε άλλα: διαφημίσεις, ταινίες και καφενεία με «φραπέ» πριν από την Έκθεση, και ένα «café frappé» στη Νέα Υόρκη του 1894. Και πόσες θερμίδες έχει τελικά το ποτήρι σου; https://www.youtube.com/embed/tHpBsI_6dGc 122 2026-10-24T05:03:35-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/radithor-to-nero-me-radio-pou-skotose-enan-protathliti https://i.ytimg.com/vi/AbbOWjAHhyQ/maxresdefault.jpg Radithor: το νερό με ράδιο που σκότωσε έναν πρωταθλητή Δεκαετία του 1920. Το ράδιο θεωρείται θαύμα, και ο πρωταθλητής γκολφ Ίμπεν Μπάιερς αρχίζει να πίνει το Radithor, ένα τονωτικό με ράδιο. Μέσα σε τρία χρόνια, περίπου 1.400 μπουκάλια. Το σώμα μπερδεύει το ράδιο με το ασβέστιο και το στέλνει στα κόκαλα. Ο θάνατός του το 1932 σόκαρε την Αμερική. Πόσα «θαυματουργά» προϊόντα πουλιούνται και σήμερα μόνο επειδή ακούγονται επιστημονικά; https://www.youtube.com/embed/AbbOWjAHhyQ 112 2026-10-25T06:05:16-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/o-limos-tis-patatas-ena-nisi-mia-poikilia https://i.ytimg.com/vi/8QhFpXmpY-w/maxresdefault.jpg Ο λιμός της πατάτας: ένα νησί, μία ποικιλία Ιρλανδία, 1841. Πάνω από τρία εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σχεδόν μόνο με πατάτες, και σχεδόν όλοι φυτεύουν την ίδια ποικιλία. Το 1845 φτάνει η φυτόφθορα, και επειδή όλα τα φυτά είναι ίδια, κανένα δεν αντέχει. Μέχρι το 1852, περίπου ένα εκατομμύριο νεκροί και πάνω από ένα εκατομμύριο μετανάστες. Το μάθημα δεν αφορά μόνο την Ιρλανδία: η ποικιλία, στο χωράφι και στο πιάτο, είναι ασφάλεια. https://www.youtube.com/embed/8QhFpXmpY-w 122 2026-10-26T06:04:15-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/i-machi-tis-fetas-se-poion-anikei-mia-lexi https://i.ytimg.com/vi/C3o-3lcXBhg/maxresdefault.jpg Η μάχη της φέτας: σε ποιον ανήκει μια λέξη; 25 Οκτωβρίου 2005. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφασίζει σε μια διαμάχη που κρατάει πάνω από δέκα χρόνια: η Γερμανία και η Δανία απέναντι στην Ελλάδα, για μία λέξη. Τη «φέτα». Γενική λέξη, όπως το «λευκό τυρί», ή ελληνικό προϊόν; Γιατί άλλες χώρες έβαζαν αρχαίους ναούς στις συσκευασίες τους; Και τι σημαίνει σήμερα φέτα, στο δικαστήριο και στο πιάτο. https://www.youtube.com/embed/C3o-3lcXBhg 122 2026-10-27T06:05:45-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/to-ladi-ton-panathinaion-otan-to-epathlo-itan-elaiolado https://i.ytimg.com/vi/RMgvcQm8HtQ/maxresdefault.jpg Το λάδι των Παναθηναίων: όταν το έπαθλο ήταν ελαιόλαδο Αθήνα, 566 π.Χ. Στους μεγάλους αγώνες των Παναθηναίων, οι νικητές δεν παίρνουν μετάλλιο. Παίρνουν αμφορείς με ελαιόλαδο από τους ιερούς ελαιώνες της Αττικής. Ο νικητής της αρματοδρομίας, πάνω από 5.000 λίτρα. Γιατί λάδι; Επειδή ήταν πλούτος: φαγητό, φως και φροντίδα του σώματος. Και σήμερα; Το ελαιόλαδο είναι στη βάση της μεσογειακής διατροφής, αλλά παραμένει λίπος: μία κουταλιά, περίπου 120 θερμίδες. https://www.youtube.com/embed/RMgvcQm8HtQ 114 2026-10-28T06:04:08-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/i-zougkla-to-vivlio-pou-allaxe-to-piato-tis-amerikis https://i.ytimg.com/vi/P4gFTVSbJF8/maxresdefault.jpg Η Ζούγκλα: το βιβλίο που άλλαξε το πιάτο της Αμερικής Σικάγο, 1904. Ο νεαρός συγγραφέας Άπτον Σινκλέρ μπαίνει κρυφά στα σφαγεία της πόλης. Το βιβλίο του, «Η Ζούγκλα», ήθελε να μιλήσει για τους εργάτες, αλλά οι αναγνώστες σταμάτησαν στις σελίδες για το κρέας. Η Αμερική παθαίνει σοκ, και στις 30 Ιουνίου 1906 ο Θεόδωρος Ρούζβελτ υπογράφει δύο νόμους για τα τρόφιμα την ίδια μέρα. «Σημάδεψα την καρδιά του κοινού, και κατά λάθος το χτύπησα στο στομάχι». https://www.youtube.com/embed/P4gFTVSbJF8 114 2026-10-29T06:08:09-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/o-mythos-tou-spanakiou-sidiros-kai-mia-ypodiastoli https://i.ytimg.com/vi/L3o6pG1wKQ8/maxresdefault.jpg Ο μύθος του σπανακιού: σίδηρος και μια υποδιαστολή Γενιές παιδιών μεγάλωσαν με τη φράση «φάε το σπανάκι σου, έχει σίδηρο», και με μια ωραία εξήγηση: ένας χημικός το 1870 έβαλε την υποδιαστολή σε λάθος θέση. Μόνο που κι αυτή η ιστορία ήταν μύθος. Το 2010, ο εγκληματολόγος Μάικ Σάτον έψαξε τις πρωτότυπες πηγές και δεν βρήκε πουθενά λάθος υποδιαστολή. Πόσο σίδηρο έχει τελικά το σπανάκι, και γιατί αξίζει για άλλους λόγους; https://www.youtube.com/embed/L3o6pG1wKQ8 111 2026-10-30T06:04:05-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/i-roz-margarini-o-polemos-tou-voutyrou https://i.ytimg.com/vi/29Me3Pzy62c/maxresdefault.jpg Η ροζ μαργαρίνη: ο πόλεμος του βουτύρου Γαλλία, 1869. Ο Ναπολέων ο Τρίτος θέλει ένα φθηνό υποκατάστατο του βουτύρου, και ο χημικός Μεζ-Μουριές φτιάχνει τη μαργαρίνη, με όνομα από την ελληνική λέξη «μαργαρίτης». Στην Αμερική ξεσπά ο πόλεμος του βουτύρου: φόροι, απαγορεύσεις, κανόνες για το χρώμα, και τρεις πολιτείες που ζητούν η μαργαρίνη να βάφεται ροζ. Το χρώμα όμως δεν έλεγε ποτέ τι τρως. Η ετικέτα το λέει. https://www.youtube.com/embed/29Me3Pzy62c 116 2026-10-31T06:07:01-07:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/to-anapsyktiko-pou-gennithike-farmako https://i.ytimg.com/vi/_vOUYrZ_NIU/maxresdefault.jpg Το αναψυκτικό που γεννήθηκε φάρμακο 1865. Ο φαρμακοποιός Τζον Πέμπερτον τραυματίζεται στον Αμερικανικό Εμφύλιο, εθίζεται στη μορφίνη και ψάχνει ένα παυσίπονο. Φτιάχνει ένα κρασί με κόκα και κόλα, και μετά την ποτοαπαγόρευση της Ατλάντα, ένα σιρόπι με ανθρακούχο νερό. Το 1886 πουλιέται στο φαρμακείο ως τονωτικό για πονοκεφάλους και κούραση. Σήμερα είναι το πιο γνωστό αναψυκτικό του κόσμου, με περίπου 35 γραμμάρια ζάχαρη σε κάθε κουτάκι. https://www.youtube.com/embed/_vOUYrZ_NIU 115 2026-11-01T05:06:06-08:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/rachitida-i-arrostia-ton-poleon-choris-ilio https://i.ytimg.com/vi/nONWmCjGT5k/maxresdefault.jpg Ραχίτιδα: η αρρώστια των πόλεων χωρίς ήλιο Τέλη του 19ου αιώνα. Στις φτωχογειτονιές της Γλασκώβης, του Μάντσεστερ και του Λονδίνου, τα παιδιά μεγαλώνουν με στραβά πόδια και μαλακά κόκαλα. Η αρρώστια λέγεται ραχίτιδα, η «αγγλική αρρώστια». Γιατρός μετά από γιατρό προσέχουν το ίδιο μοτίβο: ο ήλιος και το μουρουνέλαιο τη θεραπεύουν. Το 1922 ο Έλμερ ΜακΚόλουμ δίνει την απάντηση: η βιταμίνη D. Μισό φάρμακο ο ήλιος, μισό το πιάτο. https://www.youtube.com/embed/nONWmCjGT5k 121 2026-11-02T05:04:45-08:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/i-alatiera-pou-esose-mia-chora-i-istoria-tou-iodiou https://i.ytimg.com/vi/4fvDK3v4-a0/maxresdefault.jpg Η αλατιέρα που έσωσε μια χώρα: η ιστορία του ιωδίου Μίσιγκαν, αρχές του 20ού αιώνα. Γύρω από τις Μεγάλες Λίμνες, πάρα πολλοί έχουν πρησμένο λαιμό: βρογχοκήλη. Οι παγετώνες είχαν ξεπλύνει το ιώδιο από το έδαφος, και η περιοχή ονομάστηκε «ζώνη της βρογχοκήλης». Το 1924 μπαίνει στα ράφια το ιωδιούχο αλάτι. Στα παιδιά του Μίσιγκαν, η βρογχοκήλη πέφτει από 38,6 στα 100 σε 1,4. Ένα μικρό στοιχείο σε μια αλατιέρα άλλαξε την υγεία μιας ολόκληρης χώρας. https://www.youtube.com/embed/4fvDK3v4-a0 118 2026-11-03T05:08:03-08:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/i-zacharini-mia-anakalypsi-apo-aplyta-cheria https://i.ytimg.com/vi/3xH31-kX-Lg/maxresdefault.jpg Η ζαχαρίνη: μια ανακάλυψη από άπλυτα χέρια Βαλτιμόρη, 1878. Ο χημικός Κονσταντίν Φάλμπεργκ δαγκώνει ένα ψωμάκι και το βρίσκει παράξενα γλυκό, όπως και τα δάχτυλά του. Δεν είχε πλύνει καλά τα χέρια του. Έτσι ανακαλύφθηκε η ζαχαρίνη, περίπου 300 φορές πιο γλυκιά από τη ζάχαρη. Από την κόντρα με τον καθηγητή του μέχρι τον Ρούζβελτ, τους αρουραίους του 1970 και την προειδοποίηση που καταργήθηκε το 2000: μια ανακάλυψη που ακόμα συζητιέται. https://www.youtube.com/embed/3xH31-kX-Lg 111 2026-11-04T05:07:24-08:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/i-konserva-gennithike-gia-enan-strato https://i.ytimg.com/vi/b9CEpPZ6kbA/maxresdefault.jpg Η κονσέρβα γεννήθηκε για έναν στρατό Γαλλία, τέλη του 18ου αιώνα. Οι στρατοί πολεμούν σε όλη την Ευρώπη, και το φαγητό χαλάει πριν φτάσει στους στρατιώτες. Η κυβέρνηση προκηρύσσει βραβείο 12.000 φράγκων, και ένας ζαχαροπλάστης, ο Νικολά Απέρ, το κερδίζει με μπουκάλια σαμπάνιας που βράζουν. Ακολουθεί ο τενεκές του Πίτερ Ντουράντ, ένα ανοιχτήρι σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, και η εξήγηση του Παστέρ. Αξίζουν οι κονσέρβες την κακή τους φήμη; https://www.youtube.com/embed/b9CEpPZ6kbA 113 2026-11-05T05:06:31-08:00 yes https://calix.gr/istoria-sto-piato/o-nekrothaftis-pou-egrapse-tin-proti-diaita https://i.ytimg.com/vi/dtz2LWSZlnY/maxresdefault.jpg Ο νεκροθάφτης που έγραψε την πρώτη δίαιτα Λονδίνο, 1862. Ο Γουίλιαμ Μπάντινγκ, γνωστός νεκροθάφτης, ζυγίζει 92 κιλά και δεν μπορεί να δέσει τα κορδόνια του. Ένας γιατρός του δίνει μια λίστα: τέλος το ψωμί, η ζάχαρη, η μπύρα και οι πατάτες. Μέσα σε 38 εβδομάδες χάνει περίπου 16 κιλά, και το 1863 γράφει την «Επιστολή για την Παχυσαρκία», το πρώτο βιβλίο δίαιτας που έγινε ανάρπαστο. Τι ξέρουμε σήμερα για τις δίαιτες; https://www.youtube.com/embed/dtz2LWSZlnY 111 2026-11-06T05:08:01-08:00 yes