Αθήνα, χειμώνας του 1941. Η Ελλάδα είναι υπό Κατοχή, οι εισαγωγές σιταριού έχουν σταματήσει και η τιμή του ψωμιού ανεβαίνει σχεδόν 90 φορές. Τον Δεκέμβριο, στην Αθήνα πεθαίνουν περίπου 300 άνθρωποι την ημέρα.
Η ιστορία του Μεγάλου Λιμού με τα νούμερα: οι θάνατοι στην Αθήνα και τον Πειραιά, το «Κουρτουλούς», τα σουηδικά πλοία και τα παιδιά που μεγάλωσαν πεινασμένα.
Για να μην ξεχνάμε.
Το κείμενο του επεισοδίου
Αθήνα, χειμώνας του 1941. Στους δρόμους, άνθρωποι πέφτουν από την πείνα. Και δεν σηκώνονται ποτέ ξανά. Λίγους μήνες πριν, η Ελλάδα έχει μπει στην Κατοχή. Οι κατακτητές επιτάσσουν σιτάρι, λάδι και ζώα. Ο βρετανικός ναυτικός αποκλεισμός σταματά τις εισαγωγές. Και η χώρα, που πριν τον πόλεμο αγόραζε εκατοντάδες χιλιάδες τόνους σιτάρι τον χρόνο, μένει χωρίς ψωμί.
Σε λίγο πάνω από έναν χρόνο, η τιμή του ψωμιού ανεβαίνει σχεδόν ενενήντα φορές. Τον Δεκέμβριο του 1941, στην Αθήνα πεθαίνουν περίπου 300 άνθρωποι την ημέρα. Κάποιες μέρες, πολύ περισσότεροι. Στην Αθήνα και τον Πειραιά, οι θάνατοι φτάνουν σχεδόν τα εξαπλάσια του κανονικού. Οι γεννήσεις πέφτουν στο ένα τρίτο.
Οι άνθρωποι τρώνε ό,τι φυτρώνει στα χωράφια. Στις γειτονιές στήνονται συσσίτια. Το φθινόπωρο του 1941, φτάνει στον Πειραιά το πρώτο πλοίο με βοήθεια: το τουρκικό «Κουρτουλούς». Θα κάνει μόνο λίγα ταξίδια πριν βυθιστεί. Η βοήθεια θα έρθει πιο οργανωμένα το 1942, με σουηδικά πλοία και σιτάρι από τον Καναδά.
Ο Ερυθρός Σταυρός εκτίμησε ότι στην Κατοχή πέθαναν από την πείνα, άμεσα ή έμμεσα, περίπου 250.000 Έλληνες. Τα παιδιά που επέζησαν μεγάλωσαν πιο αδύνατα και πιο κοντά. Σε έρευνα του 1944, πάνω από τα μισά επτάχρονα αγόρια ήταν υποσιτισμένα. Ίσως γι' αυτό οι παππούδες μας δεν άφηναν ποτέ ψίχουλο στο τραπέζι.
Η Ιστορία στο Πιάτο. Για να μην ξεχνάμε.
Τι θα δεις
- 0:00Αθήνα, χειμώνας 1941
- 0:16Ο αποκλεισμός και το ψωμί ×90
- 0:31Δεκέμβριος 1941 και οι θάνατοι
- 0:46Χόρτα, συσσίτια και το «Κουρτουλούς»
- 1:01Τα σουηδικά πλοία και οι 250.000 νεκροί
- 1:16Τα παιδιά
- 1:27Ούτε ψίχουλο
Πηγές
- V. G. Valaoras, «Some Effects of Famine on the Population of Greece», Milbank Memorial Fund Quarterly (1946)
- V. Hionidou, Famine and Death in Occupied Greece, 1941–1944, Cambridge University Press (2006)
- Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού: Η Κατοχή
- navalhistory.gr: ο αποκλεισμός και η σουηδική βοήθεια
- Wikipedia: «Μεγάλος Λιμός», «SS Kurtuluş»