Δεκαετία του 1890. Σε ένα υπόγειο του Κονέκτικατ, άνθρωποι κλείνονται για μέρες σε ένα χάλκινο κουτί, και ο χημικός Γουίλμπερ Άτγουοτερ μετράει κάθε μπουκιά, κάθε ανάσα, κάθε θερμότητα του σώματος.
Από εκεί βγήκαν οι αριθμοί που βλέπεις σε κάθε ετικέτα: πρωτεΐνη 4, υδατάνθρακες 4, λίπος 9 θερμίδες ανά γραμμάριο. Και ένας ακόμα, για το αλκοόλ, που τον έβαλε σε μπελάδες.
Το κείμενο του επεισοδίου
Μίντλταουν, Κονέκτικατ, δεκαετία του 1890. Στο υπόγειο ενός πανεπιστημίου, ένας άντρας μπαίνει σε ένα χάλκινο κουτί. Λίγο πάνω από δύο μέτρα μήκος, ούτε ενάμισι πλάτος. Η πόρτα σφραγίζεται. Θα μείνει εκεί μέσα μέρες. Μερικές φορές, μέχρι και 12. Τρώει, κοιμάται, γυμνάζεται, όλα μέσα στο κουτί. Απ' έξω, ο χημικός Γουίλμπερ Άτγουοτερ μετράει τα πάντα: κάθε μπουκιά που μπαίνει, το οξυγόνο, το διοξείδιο του άνθρακα, ακόμα και τη θερμότητα του σώματος.
Ο στόχος; Να απαντήσει σε μια ερώτηση που κανείς δεν είχε απαντήσει με ακρίβεια: πόση ενέργεια δίνει στο σώμα το φαγητό; Σε ένα δεύτερο όργανο, τη θερμιδομετρική βόμβα, ο Άτγουοτερ καίει κυριολεκτικά τροφές. Ψωμί, κρέας, βούτυρο. Μετράει τη θερμότητα που βγάζουν. Και αφαιρεί ό,τι το σώμα δεν απορροφά.
Το αποτέλεσμα είναι τρεις αριθμοί που χρησιμοποιούμε μέχρι σήμερα. Πρωτεΐνη: 4 θερμίδες ανά γραμμάριο. Υδατάνθρακες: 4. Λίπος: 9. Το 1896 δημοσιεύει πίνακες με περίπου 500 τρόφιμα. Για πρώτη φορά, ο κόσμος μπορεί να συγκρίνει ένα πιάτο με ένα άλλο σε αριθμούς. Ένας αριθμός όμως τον έβαλε σε μπελάδες.
Το αλκοόλ: 7 θερμίδες ανά γραμμάριο. Ο Άτγουοτερ έγραψε ότι το σώμα μπορεί να το κάψει σαν καύσιμο. Τα κινήματα εγκράτειας εξεγέρθηκαν. Τον κατηγόρησαν ότι διαφημίζει το ποτό. Σήμερα ξέρουμε ότι η θερμίδα δεν τα λέει όλα. 100 θερμίδες από φακές δεν είναι ίδιες με 100 θερμίδες από αναψυκτικό. Φυτικές ίνες, πρωτεΐνη, βιταμίνες, πόσο σε χορταίνει.
Κι όμως, κάθε φορά που γυρίζεις μια συσκευασία, οι αριθμοί στην ετικέτα κατάγονται από εκείνο το χάλκινο κουτί. Η θερμίδα είναι η αρχή, όχι το τέλος. Μάθε τι τρως. Calix.
Τι θα δεις
- 0:00Ο άντρας στο χάλκινο κουτί
- 0:18Τι μετρούσε ο Άτγουοτερ
- 0:40Η θερμιδομετρική βόμβα
- 0:524, 4, 9
- 1:13Το αλκοόλ και τα 7
- 1:28Η θερμίδα δεν τα λέει όλα
- 1:39Η ετικέτα σήμερα
Πηγές
- W. O. Atwater, C. D. Woods, «The Chemical Composition of American Food Materials», USDA (1896)
- Wikipedia: «Wilbur Olin Atwater», «Atwater system»