«Ας είναι η τροφή σου φάρμακό σου, και το φάρμακό σου η τροφή σου.» Το έχεις δει σε συμπληρώματα, μενού και αφίσες με την υπογραφή του Ιπποκράτη. Μόνο που στην Ιπποκρατική Συλλογή η φράση δεν υπάρχει πουθενά.
Τι έλεγε ο πραγματικός Ιπποκράτης; Στο «Περί διαίτης», δίαιτα σημαίνει τρόπος ζωής, και η ιδέα είναι η ισορροπία ανάμεσα στο φαγητό και την κίνηση.
Το κείμενο του επεισοδίου
«Ας είναι η τροφή σου φάρμακό σου, και το φάρμακό σου η τροφή σου.» Ιπποκράτης. Το έχεις δει σε κουτιά με συμπληρώματα, σε μενού εστιατορίων, σε αφίσες. Υπάρχει μόνο ένα πρόβλημα. Ο Ιπποκράτης δεν το έγραψε ποτέ. Ο Ιπποκράτης έζησε στην Κω, πριν από περίπου 2.400 χρόνια. Τα κείμενα που φέρουν το όνομά του, η Ιπποκρατική Συλλογή, είναι περίπου εξήντα έργα.
Γράφτηκαν από τον ίδιο, τους μαθητές του, και άλλους γιατρούς της εποχής. Ερευνητές τα διάβασαν ψάχνοντας τη φράση. Δεν υπάρχει πουθενά. Εμφανίστηκε πολύ αργότερα. Και κόλλησε στο πιο διάσημο όνομα της ιατρικής. Γιατί ένα απόφθεγμα πουλάει καλύτερα, όταν το λέει κάποιος σπουδαίος. Τι έλεγε, λοιπόν, ο πραγματικός Ιπποκράτης;
Στο έργο «Περί διαίτης», η λέξη δίαιτα δεν σημαίνει στέρηση. Σημαίνει τρόπος ζωής. Και η βασική ιδέα είναι η ισορροπία: ανάμεσα σε αυτό που τρως, και στην κίνηση που κάνεις. Ούτε μόνο το ένα, ούτε μόνο το άλλο. Το φαγητό δίνει δύναμη. Η κίνηση την καταναλώνει. Η υγεία είναι κάπου στη μέση. Και ήταν προσεκτικός.
Οι ιπποκρατικοί γιατροί χρησιμοποιούσαν τη διατροφή, αλλά και φάρμακα, και χειρουργική, όταν χρειαζόταν. Γιατί έχει σημασία; Γιατί όταν ακούς «το φαγητό είναι φάρμακο», συχνά ακολουθεί το επόμενο βήμα: «άρα δεν χρειάζεσαι φάρμακο». Αυτό δεν το είπε ποτέ κανένας σοβαρός γιατρός. Ούτε ο Ιπποκράτης. Το φαγητό είναι η βάση.
Όχι η θεραπεία για όλα. Την επόμενη φορά που θα δεις ένα διάσημο απόφθεγμα, αναρωτήσου: ποιος το είπε στ' αλήθεια; Μάθε τι τρως, και ποιος στο λέει. Calix.
Τι θα δεις
- 0:00Το πιο διάσημο απόφθεγμα
- 0:15Η Ιπποκρατική Συλλογή
- 0:54Ισορροπία: φαγητό και κίνηση
- 1:17Γιατί έχει σημασία
Πηγές
- D. Cardenas, «Let not thy food be confused with thy medicine: The Hippocratic misquotation», e-SPEN Journal (2013)
- Ιπποκράτης, «Περί διαίτης» (Ιπποκρατική Συλλογή)