Ιρλανδία, 1841. Πάνω από τρία εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σχεδόν μόνο με πατάτες, και σχεδόν όλοι φυτεύουν την ίδια ποικιλία. Το 1845 φτάνει η φυτόφθορα, και επειδή όλα τα φυτά είναι ίδια, κανένα δεν αντέχει.
Μέχρι το 1852, περίπου ένα εκατομμύριο νεκροί και πάνω από ένα εκατομμύριο μετανάστες. Το μάθημα δεν αφορά μόνο την Ιρλανδία: η ποικιλία, στο χωράφι και στο πιάτο, είναι ασφάλεια.
Το κείμενο του επεισοδίου
Ιρλανδία, 1841. Απογραφή: 8.175.124 άνθρωποι. Ένα νησί που μεγαλώνει γρήγορα. Και πάνω από τρία εκατομμύρια από αυτούς ζουν σχεδόν μόνο με ένα τρόφιμο: την πατάτα. Για έναν φτωχό αγρότη, η πατάτα είναι σωτηρία. Ένα μικρό χωράφι θρέφει ολόκληρη οικογένεια. Με λίγο γάλα, δίνει σχεδόν ό,τι χρειάζεται το σώμα.
Ένας ενήλικας άντρας τρώει έως και 6 κιλά την ημέρα. Και σχεδόν όλοι φυτεύουν την ίδια ποικιλία. Το «λάμπερ». Παραγωγική, αντέχει στο φτωχό χώμα. Αλλά γενετικά σχεδόν πανομοιότυπη, πατάτα με πατάτα. Φθινόπωρο 1845. Ένας μικροοργανισμός φτάνει από την Αμερική: η φυτόφθορα. Τα φύλλα μαυρίζουν. Οι πατάτες σαπίζουν μέσα στο χώμα, μέσα σε λίγες μέρες.
Και επειδή όλα τα φυτά είναι ίδια, κανένα δεν αντέχει. Το 1846 χάνεται σχεδόν ολόκληρη η σοδειά. Το 1847 μένει στη μνήμη ως «Μαύρο '47». Και εδώ είναι το πιο σκληρό σημείο. Ακόμα και τότε, σιτηρά και ζώα συνέχιζαν να φεύγουν με πλοία για την Αγγλία. Οι άνθρωποι που τα καλλιεργούσαν δεν είχαν χρήματα να τα αγοράσουν.
Μέχρι το 1852: περίπου ένα εκατομμύριο νεκροί. Πάνω από ένα εκατομμύριο μετανάστες, σε πλοία τόσο γεμάτα και άρρωστα, που ονομάστηκαν «πλοία-φέρετρα». Ο πληθυσμός έπεσε κατά 20 με 25%. Ακόμα και σήμερα, ολόκληρο το νησί έχει λιγότερους κατοίκους απ' ό,τι το 1841. Το μάθημα δεν αφορά μόνο την Ιρλανδία.
Όταν ένας λαός εξαρτάται από ένα τρόφιμο, και το τρόφιμο από μία ποικιλία, αρκεί μία αρρώστια. Σήμερα, τρία φυτά, το ρύζι, το σιτάρι και το καλαμπόκι, δίνουν σχεδόν το 60% των θερμίδων που παίρνουμε από φυτά. Η ποικιλία, στο χωράφι και στο πιάτο, είναι ασφάλεια. Μάθε τι τρως. Calix.
Τι θα δεις
- 0:00Ένα νησί που ζει με πατάτες
- 0:16Η πατάτα ως σωτηρία
- 0:29Μία μόνο ποικιλία
- 0:40Η φυτόφθορα
- 1:03Το πιο σκληρό σημείο
- 1:14Ένα εκατομμύριο νεκροί
- 1:34Το μάθημα σήμερα
Θερμίδες για ό,τι είδες
Πηγές
- Wikipedia: «Great Famine (Ireland)»
- FAO: για την εξάρτηση από ρύζι, σιτάρι και καλαμπόκι στις φυτικές θερμίδες