Τέλη του 19ου αιώνα. Στις φτωχογειτονιές της Γλασκώβης, του Μάντσεστερ και του Λονδίνου, τα παιδιά μεγαλώνουν με στραβά πόδια και μαλακά κόκαλα. Η αρρώστια λέγεται ραχίτιδα, η «αγγλική αρρώστια».
Γιατρός μετά από γιατρό προσέχουν το ίδιο μοτίβο: ο ήλιος και το μουρουνέλαιο τη θεραπεύουν. Το 1922 ο Έλμερ ΜακΚόλουμ δίνει την απάντηση: η βιταμίνη D. Μισό φάρμακο ο ήλιος, μισό το πιάτο.
Το κείμενο του επεισοδίου
Γλασκώβη, Μάντσεστερ, Λονδίνο. Τέλη του 19ου αιώνα. Στις φτωχογειτονιές των βιομηχανικών πόλεων, τα παιδιά μεγαλώνουν με στραβά πόδια και μαλακά κόκαλα. Η αρρώστια λέγεται ραχίτιδα. Σε κάποιες πόλεις την έχουν 60 έως 90 στα 100 παιδιά. Τη λένε και «αγγλική αρρώστια». Ήδη από το 1822, ένας Πολωνός γιατρός, ο Σνιαντέτσκι, είχε προσέξει κάτι: τα παιδιά της υπαίθρου την είχαν πολύ σπανιότερα από τα παιδιά των σκοτεινών, στενών δρόμων.
Το 1890, ο Βρετανός γιατρός Θίομπαλντ Παλμ μαζεύει αναφορές από Ιαπωνία, Κίνα, Ινδία. Εκεί η ραχίτιδα σχεδόν δεν υπάρχει. Το συμπέρασμά του: φταίει η έλλειψη ήλιου. Προτείνει ηλιοθεραπεία. Λίγοι τον ακούνε. 1919. Στη Βιέννη, ο Κουρτ Χούλντσινσκι θεραπεύει παιδιά με μια λάμπα υπεριώδους. Στη Βρετανία, ο Έντουαρντ Μέλανμπι δείχνει ότι τη θεραπεύει το μουρουνέλαιο.
Ήλιος και ψάρι. Τι κοινό έχουν; Το 1922, ο Αμερικανός Έλμερ ΜακΚόλουμ δίνει την απάντηση: μια νέα βιταμίνη. Τη λέει βιταμίνη D. Η βιταμίνη D βοηθά το σώμα να απορροφά το ασβέστιο. Χωρίς αυτήν, τα κόκαλα δεν σκληραίνουν. Και το δέρμα μας τη φτιάχνει μόνο του, όταν το βλέπει ο ήλιος. Στις πόλεις του κάρβουνου, με τον καπνό, ο ήλιος δεν έφτανε.
Τη δεκαετία του 1930, το γάλα αρχίζει να εμπλουτίζεται. Η ραχίτιδα σχεδόν εξαφανίζεται. Και σήμερα; Η βιταμίνη D βρίσκεται σε λίγες τροφές: λιπαρά ψάρια, αυγά, εμπλουτισμένα προϊόντα. Κι όμως, ακόμα και σε ηλιόλουστες χώρες, πολλοί έχουν χαμηλά επίπεδα, γιατί περνάμε τη μέρα μέσα. Η ραχίτιδα ήταν η αρρώστια των σκοτεινών πόλεων.
Μισό φάρμακο ο ήλιος, μισό το πιάτο. Μάθε τι τρως. Calix.
Τι θα δεις
- 0:00Η αγγλική αρρώστια
- 0:20Ο ήλιος ως ένοχος
- 0:50Λάμπα και μουρουνέλαιο
- 1:04Η βιταμίνη D
- 1:34Η βιταμίνη D σήμερα
Πηγές
- Wikipedia: «Rickets», «Vitamin D»
- E. V. McCollum et al., «Studies on experimental rickets XXI», Journal of Biological Chemistry (1922)