1865. Ο φαρμακοποιός Τζον Πέμπερτον τραυματίζεται στον Αμερικανικό Εμφύλιο, εθίζεται στη μορφίνη και ψάχνει ένα παυσίπονο. Φτιάχνει ένα κρασί με κόκα και κόλα, και μετά την ποτοαπαγόρευση της Ατλάντα, ένα σιρόπι με ανθρακούχο νερό.
Το 1886 πουλιέται στο φαρμακείο ως τονωτικό για πονοκεφάλους και κούραση. Σήμερα είναι το πιο γνωστό αναψυκτικό του κόσμου, με περίπου 35 γραμμάρια ζάχαρη σε κάθε κουτάκι.
Το κείμενο του επεισοδίου
Κολόμπους, Τζόρτζια, Απρίλιος 1865. Στις τελευταίες μέρες του Αμερικανικού Εμφυλίου, ο φαρμακοποιός Τζον Πέμπερτον τραυματίζεται με σπαθί στο στήθος. Για τον πόνο παίρνει μορφίνη. Και εθίζεται. Ψάχνει ένα παυσίπονο χωρίς μορφίνη. Φτιάχνει ένα κρασί με εκχύλισμα από φύλλα κόκας και σπόρους κόλα. Το λέει «Γαλλικό Κρασί Κόκας».
Το 1886 όμως, η Ατλάντα ψηφίζει ποτοαπαγόρευση. Το κρασί πρέπει να φύγει. Ο Πέμπερτον φτιάχνει ένα σιρόπι χωρίς αλκοόλ και το αναμειγνύει με ανθρακούχο νερό. 8 Μαΐου 1886. Φαρμακείο Τζέικομπς, Ατλάντα. Το πρώτο ποτήρι πουλιέται πέντε σεντς. Ο λογιστής του, ο Φρανκ Ρόμπινσον, βρίσκει το όνομα από τα δύο συστατικά: κόκα και κόλα.
Και το γράφει με τα καλλιγραφικά γράμματα που βλέπουμε μέχρι σήμερα. Διαφημίζεται ως τονωτικό για τον εγκέφαλο: για πονοκεφάλους, κούραση, νεύρα. Τότε, πολλά αναψυκτικά πουλιούνταν στα φαρμακεία, σαν φάρμακα. Τον πρώτο χρόνο πουλάει περίπου εννέα ποτήρια την ημέρα. Ο Πέμπερτον πεθαίνει το 1888, σχεδόν χρεοκοπημένος.
Τα δικαιώματα καταλήγουν στον επιχειρηματία Έισα Κάντλερ. Εκείνος το κάνει αυτοκρατορία: διαφημίσεις, ημερολόγια, κουπόνια για δωρεάν ποτήρι. Το 1894 εμφιαλώνεται για πρώτη φορά. Και η κοκαΐνη; Στις αρχές του εικοστού αιώνα αφαιρείται. Μένει μόνο το όνομα. Σήμερα, ένα κουτάκι των 330 ml έχει περίπου 35 γραμμάρια ζάχαρη.
Εφτά κουταλάκια. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει λιγότερα από 50 γραμμάρια την ημέρα, και ιδανικά κάτω από 25. Ένα φάρμακο του 19ου αιώνα έγινε το πιο γνωστό αναψυκτικό του κόσμου. Μάθε τι τρως. Calix.
Τι θα δεις
- 0:00Ο φαρμακοποιός και η μορφίνη
- 0:24Η ποτοαπαγόρευση του 1886
- 0:35Το πρώτο ποτήρι
- 0:53Ένα «τονωτικό για τον εγκέφαλο»
- 1:05Από φάρμακο σε αυτοκρατορία
- 1:29Η ζάχαρη σε ένα κουτάκι
Θερμίδες για ό,τι είδες
Πηγές
- Wikipedia: «John Stith Pemberton», «History of Coca-Cola»
- ΠΟΥ: Guideline: Sugars intake for adults and children (2015)