1740. Ο ναύαρχος Anson σαλπάρει με έξι πλοία και σχεδόν 1.900 άντρες. Γυρίζει με ένα πλοίο και περίπου 200. Τους περισσότερους δεν τους σκότωσε ο εχθρός, αλλά το σκορβούτο.
Το 1747 ο γιατρός James Lind κάνει μια από τις πρώτες ελεγχόμενες δοκιμές της ιατρικής, με 12 ναύτες και δύο πορτοκάλια και ένα λεμόνι την ημέρα. Γιατί το Ναυτικό περίμενε σχεδόν 50 χρόνια;
Το κείμενο του επεισοδίου
1740. Ο Βρετανός ναύαρχος Anson σαλπάρει για τον γύρο του κόσμου. Έξι πλοία. Σχεδόν 1.900 άντρες. Τέσσερα χρόνια μετά, γυρίζει ένα πλοίο. Και περίπου 200 άντρες. Τους περισσότερους δεν τους σκότωσε ο εχθρός. Τους σκότωσε μια αρρώστια που φοβόταν κάθε ναύτης. Το σκορβούτο. Ματώνουν τα ούλα. Πέφτουν τα δόντια.
Ανοίγουν πληγές που είχαν κλείσει χρόνια πριν. 1747. Ένας νεαρός γιατρός του Ναυτικού, ο James Lind, κάνει κάτι που δεν είχε κάνει κανείς. Παίρνει 12 άρρωστους ναύτες. Τους χωρίζει σε 6 ζευγάρια. Και δίνει σε κάθε ζευγάρι κάτι διαφορετικό. Μηλίτη. Ξίδι. Θαλασσινό νερό. Και σε ένα ζευγάρι: δύο πορτοκάλια και ένα λεμόνι την ημέρα.
Σε 6 μέρες, αυτοί οι δύο σηκώνονται από το κρεβάτι. Ο ένας γυρίζει στη δουλειά. Ήταν από τις πρώτες ελεγχόμενες δοκιμές στην ιστορία της ιατρικής. Και το Ναυτικό… την αγνοεί. Μόνο το 1795, σχεδόν 50 χρόνια μετά, μπαίνει χυμός λεμονιού σε κάθε βρετανικό πλοίο. Μέσα σε δύο χρόνια, το σκορβούτο σχεδόν εξαφανίζεται.
Το μυστικό απέκτησε όνομα πολύ αργότερα. Βιταμίνη C. Ο οργανισμός μας δεν μπορεί να τη φτιάξει. Πρέπει να την πάρει από το πιάτο. Και σήμερα; Ένα πορτοκάλι σού δίνει σχεδόν όση χρειάζεσαι σε μια μέρα. Αυτό που έσωσε στόλους, χωράει στην παλάμη σου. Ξέρεις τι παίρνεις από το πιάτο σου; Calix.
Τι θα δεις
- 0:00Ο γύρος του κόσμου του Anson
- 0:14Σκορβούτο
- 0:28Ο James Lind και οι 12 ναύτες
- 0:53Το Ναυτικό την αγνοεί
- 1:10Βιταμίνη C, τότε και σήμερα
Θερμίδες για ό,τι είδες
Πηγές
- J. Lind, A Treatise of the Scurvy (1753)
- Wikipedia: «James Lind», «George Anson's voyage around the world»
- USDA FoodData Central: πορτοκάλι (βιταμίνη C)